nihilum-laussel

......................................................................................................................................................................................................................................................................................

Scenę Wenus z Laussel można interpretować w kontekście bóstwa płodności. Według Zamnjatnina[2] i Okładnikowa relief miał wyobrażać scenę mityczną, związaną z kobiecym bóstwem, obecnym w czterech postaciach.
Pierwsza z nich to klasyczna Wenus. Jest naga, bez twarzy, ma zwisające piersi, szerokie biodra i duży brzuch. W prawej ręce trzyma róg żubra lub byka (bizona), pokryty czerwoną ochrą. Lewa ręka wskazuje na ciężarny brzuch. Na rogu[3] wyryte jest 13 nacięć, co symbolizuje kobiecy cykl płodności. Na lewo od niej znajduje się relief z analogiczną postacią z długimi włosami i obwisłymi piersiami, trzymająca róg w lewej ręce. Obie postacie zwrócone są twarzami ku centrum. W centrum umieszczona jest kobieta en face. W prawej ręce trzyma dysk[4], a lewa jest zgięta w łokciu i uniesiona. Postać utożsamia fazy księżyca – podwójną boginię rządzącą życiem i śmiercią. Kolejny relief to lustrzane odbicie kobiety bez rysów twarzy z szerokimi biodrami i obwisłymi piersiami. Zamiast nóg kobieta ma drugą postać, zwróconą w dół. Ryt ten interpretuje się jako obraz stosunku płciowego lub poród. Postać męska z oszczepem skierowanym w łanię to kochanek bogini, któremu zapewnia się powodzenie w łowach. Czerwony barwnik i otyłość kobiet wskazują na symbolikę płodności[5].

Druga z interpretacji reliefów dotyczy magii łowiectwa. Pięć oddzielnych płyt kamiennych z reliefami z Laussel mogą świadczyć o uczestnictwie kobiet w praktykach magicznych. Trzy płyty z postaciami kobiecymi, trzymającymi w ręce róg, ustawiono w półkole. Środkowa figura przedstawiona była en face, pozostałe głowy miały zwrócone jedna na lewo, druga na prawo. Przed nimi umieszczono płytkę z wyobrażeniem myśliwego, rzucającego oszczep. Na piątej płycie przedstawiono zwierzynę – łanię. Nasypana przy ostatniej płycie ochra symbolizuje krew, która zapowiada śmierć upolowanej zwierzyny. Wątek ten (zwierzę, myśliwy i kobiety) pojawia się często w sztuce paleolitycznej, choć za pomocą różnych symboli[6]. Pisząc o reliefie z Laussel Drossler przytacza przekonanie Okładnikowa, że połączenie kobiety, mężczyzny i zwierzęcia przekazane jest w pewnym szeroko rozpowszechnionym micie łowieckim, w którym Pani zwierząt i lasu ofiaruje dzielnemu mężczyźnie oprócz swojej miłości także powodzenie w łowach[7].

Być może obie hipotezy łączą się ze sobą – Wenus z Laussel, jako kobieta – bóstwo płodności miała zapewnić również pomyślność i obfitość w czasie polowań.

[1]Drossler R., Wenus epoki lodowcowej, Warszawa 1983, http://www.la-rose-des-vents.com/venus.htm

[2] Jest to jego pierwotna interpretacja.

[3] Róg w dłoni kobiet, zwrócony otworem ku górze i w stronę twarzy symbolizuje scenę picia i należy do najstarszej i najtrwalszej symboliki, oznaczającej płodność, obfitość. W najdawniejszych wierzeniach kojarzono rogi bydlęce z fazami księżyca, a sam księżyc z okresem menstruacyjnym u kobiet, Gąssowski J., Prahistoria sztuki, Warszawa 2008, s. 46.

[4] Interpretowany również jako naczynie (J. Gąssowski) z drewna lub kamienia, związane, podobnie jak róg z pojęciem obfitości, Gąssowski J., Prahistoria sztuki…, s. 46.

[5] Krzak Z., Od matriarchatu do patriarchatu, Warszawa 2007, s. 47-48.

[6] Keller J., Kotański W., Szafrański W., Szymański E., Tyloch W., Żbikowski T., Religie wczoraj…, s. 179-180, Zamjatnin C. N., Oczerki. po paleolitu, Moskwa – Leningrad 1961, s. 58.

[7] Drossler R., Wenus epoki…, s. 127.